Baina argi dut etorkizunean horrelakoak gutxiago ikusiko ditugula. Momentu honetan bezero askok Internet bera negozio egiteko ez dute erabiltzen. Beraien marka, produktu, zerbitzu e.a.-ak ezagutarazteko soilik. Baina Internet beraren bitartez negozioa egiten hasten direnean, orduan aldatuko da gauza.

Eyetracking, erabiltzaile testak, estatistikak, Google Analytics (edo beste bat, jeje), jarraipena egoki bat, adaptazio iraunkorra eta etengabea idealak lirateke. Baina… edonork ezin du eyetracking edo test bat ordaindu… gainera ez dago horren garrantziaren kontzientziarik, orain arte eskaintzen denarekin nahiko dela uste baita. “Interneten banago, eta nahiko txukun, nahikoa izango da ba, ezta?” esan dezakete. Ba ez. Nik ezin dut ibilgailu bat martxan jarri bere kabuz eta lanetik etxera bakarrik joango denaren ziurtasunaz lasai egon. Ba hemen berdin. Ibilgailuaren norabidea zuzendu egin behar da, errekina neurtu, galga zapaldu behar bada zapaldu, etab.

Kontzientziazioak agian lagunduko luke aipatutako gauza hauek kontutan hartzen, eta zenbait bezerok ordaindu ahalko lukete. Berriz ere, bidea ireki behar.

Diozun guztiarekin ados, beste behin
Hala ere, aipatu duzun gai bat azpimarratuko nuke: “norberaren ikuspegia dela nolabait errege”.

Web garapenean hiru motatako pertsonak bereiztuko nituzke:
- Web gunea beraien buruan pentsatzen garatzen dutenak.
- Web gunea Internet erabiltzailean pentsatzen garatzen dutenak, baina beroni buruz datu objetibo gehiegirik izan gabe.
- Web gunea Internet erabiltzailean pentsatzen garatzen dutenak, baina beroni buruz ahalik eta datu objetiboak gehien erabiliz.

Pertsonalki, nere burua bigarren multzoan ikusten dut. Baina argi dut hirugarren multzoruntz jo behar dugula. Zuk esan bezela, estatitiskak erraminta on bat dira hortarako. Hala ere geroz eta datu objetibo gehiago egongo dira: eyetracking-a, “test de usuarios” delakoak, e.a.

Etorkizunean, Internet erabiltzaileen nabegazio ohiturari buruz izango ditugun datu objetiboen jakin gura handia dut. Zihur naiz ustekabe asko jasoko ditugula.

Gainera, erabakiak hartzeko datu objetiboak izanda are eta hobeto. Bai web gune hobeak egiteko, lan prozesua teorian errexagoa izateko eta bezeroaren aurrean erabakiak justifikatu ahal izateko.

Aipatu duzun gauzetako bat da edukinen gaur egungo koska. Edukinen dixeriketa era anitzetan emateko aukera dugu, sindikazioa dela, mikroformatuak ere sortu dira edukina formatu jakin batekoa dela identifikatuz, etab. Portabilitatea, edukina bere aurkezpenaz libratzan hasia dago jada. Honela, berau elkartrukatzea, itxuraldatzea, etab. errazagoa izango da. Hots, edukinen trafikoa arinagoa izan daitekeela. Eta hau ere garrantzitsua da “informazioaren gizartea” deritzoten honetan. Edukin berbera gainera era ezberdinetan iritsi liteke, aparailu anitzetan ikusi (errealitate hurbila oraindik ez da horren argia, baina munud mailan bai), etab.

Aplikazioen ekarriko duten eboluzioari buruz: nire ustez interakzio pautak ere aldatuko dira. Erabiltzaileari ezagunak zaizkion patroiak erabiliko dira, nahiz eta hasiera batean web eta aplikazioen arteko patroien artean dauden ezberdintasunek nahasmen pixkat sortu.

Bestalde, ideala litzateke ezta? Konexioen abiadura izugarri azkarra balitz (real-time), software enpresek beraien aplikazioak zuzenean saretik exekutatu ahal izango lituzkete adibidez? (zientzia fikzioaz ari naizela esango nuke, baina tira…)

A zer nolako ‘pagotxa’ beraientzat, ezta? (horror vacui) Inork ezingo luke aplikaziorik kopiatu. Aplikazioak exekutatzeko login/password baten bidez sartuko ginateke, web zerbitzariak disko gogor birtual baten kontzeptutik gertuago leudeke. Gure edukinen kudeaketa eta gordetzea ez litzateke lokalean egingo eta pribazitatea ere zalantzan jarriko genuke.

Berez, Web2.0 aplikazioek eskaintzen dute hau egiteko gaitasuna. Adibide mordoxka bat badago. Konexioen moteltasuna gaindituko balitz, zertan aldatuko litzateke gure lan egiteko era? Onerako eta txarrerako eragin mardulak ziurrenik ere.

Beno, pixkat Julio Verne-ren paperean jarri naiz, baina ez gaude horretatik horren urrun ere.

Aipatu duzu baita norberaren ikuspegia dela nolabait errege. Niri amorrua ematen dit norbait bere usteen arabera “erabiltzaileak hau eta beste nahi du” baieztatzen ikusten dudanean. Edo pantailen bereizmenari dagokionean, “bereizmen egoki eta hedatuena hau da, W3Schools-en irakurri dut” entzuten diodanean. Egoki ikusten dut norbaitek esaten duenean “W3Schools-en arabera hau, Euskal Erkidegoari dagokionean hau, beste datu lokal hauen honen arabera berriz beste hau, eta gure antzeko beste bezero zenbaiten estatistiken arabera beste hau da bereizmen egokia”. Ez da erabat hurbilduko baina iturri ezberdinak hartzen ditu bederen kontutan.
Argi dago kasu horietan bezero beraren estatistikak hartu behar direla kontutan, beste beharren artean. Zenabitetan prepotentzia gehiegi ikusi izan dut afirmazio horiek egin izan dituztenetan, nolabait beraiek egi bakarraren jabe direla esan nahiko balute bezala, ziurtasunaren eredu bailira, beraien kargua irabazita dutela erakutsi nahiean. Eta gai honetan bezala, beste askotan.

Gainera, jarrera horiek hedatu egiten dira autoritatearen eredu egokitzat hartuaz.

Nik zeozer ikasi dut azken urte parean behintzat. Dena erlatiboa dela. Dena jarri liteke zalantzan. Ezer ez da absolutoa.

Aizu Jon, arrotz egiten zait iruzkin bidez hitzegitea aurrez aurre egiten ohi dugunaren parean, benetan… jejej

Lehenik eta behin, esan dudana matizatu nahiko nuke. Esan dudana kategorikoa dirudien arren, ez zen hori nere intentzioa. Soilik extremoetara joan naiz adierazi nahi nituen ideiak argiako ulertzeko. Argi asko daukat horrelako afirmazio kategorikoak ezin direla egin, oker egon bait daiteke bat.

Puntuz puntu emango dut iritzia:
1) Nork daki etorkizunean ze teknologia izango ditugun, baina benetan sinisten dut etorkizunean web aplikazioak izango direla errege. Hauek izango dira egunoroko bizitzaren parte. Zihurrenik web gune kontzeptua honekin aldatu egingo dutelarik. Bigarren puntuan zabaltzen dut gai hau.

2) Edukiak noski, beti izango dira funts handi bat. Baina nere ustez eduki hauetara web aplikazioen bitartez iritsiko gara. Momento honetan eduki asko web guneen barnean daude. Web guneetara sartzen lortzen ditugu eduki hauek. Baina geroz eta web aplikazio (rss lektoreak, aurkitzaileak, e.a.) gehiagoren bitartez, web guneak alde batera utziz lortu ditzakegu eduki horiek.
Esan nahi dudana zera da, edukiak beti egongo direla eta oso garrantzitsuak direla. Baina berauetara web gune arrunten bitartez iristea ez dut etorkizunean ikusten. Edukiak independienteak izango direla uste dut. Orain xml eta rss lektoreekin gertatzen den bezela. Azkenean, web gune kontzeptua aldatuko delakoan naiz.

3) Noski, irudia, komunikazio, e.a. ez dira desagertuko. Baina orain askok, web guneak edo Internet horretarako soilik ikusten dute. Beno, eta informazio lortzeko. Baina Internet askoz gehiago da, eta izango da. Bigarren puntuan esan berri dudanarekin lotuta.

4) Nere hausnarketan zera esan nahi nuen: askotan, web gune bat sortu edo elaboratzerakoan ez dugula web gune horren erabiltzaileengan pentsatzen. Adibidez: diseinua zuzena edo okerra den esatean, gure buruan pentsatzen dugu. Zer dudan gustoko edo zer uste dudan dela zuzena niretzat. Baina ez dugu Internet erabiltzailean pentsatzen. Ez dugu bere beharretan, eskema mentaletan, e.a.-etan pentsatzen. Letxes, hauek dira web gunearen funts nagusiena!

5) Diozun bezela Goio, poliki poliki bezeroak Internet erabiltzaileen jarrantziaz konturatzen ari dira. Baina luze emango du honek. Argi dut, esan duzun bezela, datu objetiboek benetan garrantzia dutela ebangelizazio prozesu honetan: estatistikak, test de usuarios, ebaluazio heuristikoak, e.a.

Bukaeran diozunaz, erabat ados. Web gune bat hilda jaio ohi da. Ez da hazten. Hontan ere, pazientzia izan beharko dugu

2) Edukiak beti dira funtsa. Eta funtzionaltasuna ere. Zerbitzuetan funtzionaltasuna beharrezkoa da beti, baina webgune edo aplikazio mota bakarrak ez dira izango. Edukinak eskaintzen dituzten webguneak ere egongo dira. Espero dut edukin kaxkarrak dituzten webguneak usteldu eta desagertzea. Eroskiren Consumerrek bere online aldizkarian eskaintzen dituen edukinak, aldiz, adibide nahiko duina direla esango nuke. Horrelakoak egotea espero dut.

Eta era sozialean txukunki sortutako edukinak badira askozaz hobe. Ea errealitate bihurtzen den aro sozial honek dituen ustezko onurak. Izan ere, sozialak diren wiki eta antzekoak ugari badira, baina agian gehiegi sortu ere egin dira. Esfortzuak sakabanatuegi geratzen dira kasu askotan, eta gainera Web2.0 proiektu asko oso eskaxak dira eta ez dira beta fasetik pasako zihurrenik ere.

3)Irudiari garrantzia betidanik eman zaiola esango nuke. Hori ez da oso erraz aldatuko nere uste apalean. Erabilerreztasuna erabileek exijitzen duten zerbait da, eta zerbitzu duin batek eman beharrekoa. Erabilerreztasuna jadanik bezeroek eskatzen dutenaren susmoa ere badut. Kostata, baina heldu zaie honen garrantziaren berri. Ea honek, askoren pentsamoldeak deusezten dituen.

4 eta 5) Niretzat antzeko erreflexioak dira zure azken bi hauek. Ikusi beharko dugu. Dena bide onetik badoa horrela beharko luke. Baina errentagarritasunaren menpe gauden aldetik, askotan bezeroaren iritzi sasi-jakintsuei men egiteak onura gehiago ematen dituen bitartean zaila izango da hau aldatzea. Erakutsi egin behar zaio bezeroari berak hartutako zenbait iritzi ez direla agian zuzenak eta datuen bidez erakutsi behin gure lana egin ondoren. Gure uste, iritzi pertsonal, suposizio eta profeziek ez dute ezer balio. Erabiltzaileak datu eta estatistiken bidez hitzegiten dute, erabiltzaileen frogetatik (test de usuarios) datoz beste hainbat,…

Webgune bat abian jarri behar da ahal diren datu guztiak kontutan hartuta. Hori bai, inolaz ere ezin liteke pentsa dena primeran aterako denik lehenengo saiakeran. Agian erabiltzailea galdu egingo da, nabigazio arrotz aurki lezake, prozesu baten esanahia ez du argi edukiko, texturen baten zentzua ez du ulertuko, ohar garrantzitsu bat gainetik pasa dezake, ebidentea dirudiena guretzat ez da izango beretzat, etab. Hori denborak esango digu:
- Nondik dabiltza gure erabiltzaileak?
- Non eten dute beraien nabigazioa?
- Zergatik ditugu horrenbeste kexu webguneko atal batean dagoen prozesu jakin bati buruz?
- Zer dela eta dute jokabide arrotz bat halako orrialde konkretu betetan?
- Zein nabigatzaile, plataforma, konfigurazio, etab. darabilte?
- Batazbesteko zenbat denbora iraun du erabiltzaileak gure orrialde konkretu batean?
- Konturatu dira egin ditugun aldaketetaz? Erreakziorik nabaritu dugu beraien jokabidean?
- etab., etab., etab.

Mila gauza egin litezke web proiektu batekin, baina horietako bat jarraipenarena da. Webgune batek energia bezala beharko luke izan, ez da sortzen ezta desagertzen… soilik eraldatu egiten da. Webgune batean azkeneko aldaketen tanta jarioa amaitzear dagoela dirudienean orduan ematen da amaitutzat kasu askotan. Akats larria.

Bla, bla, bla… eta jarraituko nuke baina pisuegi jartzen naiz eta isilduko banintz hobe.

“Bestalde, nor/nortzuk dira honen errudun?”
Zaila da errudunak topatzea. Eta agian kontzpetu desegoki bat hedatu da eta haren zurrunbiloan egon litezke “erruduntzat” jo ditzazkegunak.

“Solik tresna digitalak iraskasten dituzten formakuntza eskolak?”
Baina esan liteke eskola eta akademia zenbaitetan teoriari denbora gutxiegi eskaintzen zaiola eta asko berriz softwarearen irakaskuntzari. Alor teorikoan diseinuaren fundamentuak eman ohi dira, baina ez da ikaslea lan mundu errealeko arazoei aurre egiteko gaitzen.

“Kolorearen teoria, tipografia, konposizioa, e.a. ikasi nahi ez duten diseinatzaileak?”
Bestalde, irakasleek arazo latzak dituzte gaur egungo gazteekin. Berehala jotzen omen dute ordenagailura, teoria ‘rollo’ bat iruditzen zaie, emaitza grafikoak azkar lortu nahi dituzte, satisfakzio azkar bat lortu nahiean.

“Soilik tresna digitalak menderatzen dituzten diseinatzaileak eskatzen dituzten enpresak?”
Enpresek ere asko jo dute softwarea ondo kontrolatzen duten esklabu bila. Lana barra barra egiteko behar dituzte, baina kontzeptualizazioa eta sormena garatzeko prozesuan ez dituzte askotan sartzen. Ez zaie ia informaziorik ematen, hots, “aizu, egizu honelako eta halako zerbait. Hau hontaz eta hartaz doa eta ale!, hasi lanean”. Informazio falta horrek diseinatzaileari ate gehiegi uzten dizkio irekita lan egoki bat egiteko.

Sarean bertan adibide anker ugari topa genitzake. Zentzurik ez duten tratamendu grafikoak, klitxe ugari, imitazioz egindako diseinuak (”Nik halako webgunea dut gustoko eta webgune honi haren itxura emango diot”), etab. Zentzu falta, gutxi pentsatu eta asko exekutatu, ‘matarife’ gehiegi, “diseñar por diseñar” deritzoguna, etab.

“Soilik diseinuari garrantzia ematen dioten bezeroak?”
Bezero asko dago oraindik bere produktuaz baino bere irudiaz gehiago arduratzen dena. Baina halere, horrek ez du zerikusirik. Izan ere, diseinu egokiak egiteko ondo formatuta egon behar da, honela beti urbilago egon gintezkeelako diseinu egoki eta gustagarriago bat egiteko. Hori bai, bezero askok bere etxeko pareten koloreekin jolasten ari dela uste du, eta horrezaz gain norberaren irudi egolatra duen norbaitekin tupust egin ezkero, akabo intentzio on guztiak. Honek gainera, web diseinuaren kasuan, hau bezain garrantzitsuak diren atal hainbat kontutan ez hartzera daramatza bezeroak.

“Edo hare gehiago, soilik estetikari garrantzia ematen diogun gizarte honen partaideak?”
Hemen ere berdin. Diseinua garrantzizkoa bada, ondo egin beharko da lan, ezta? Eta ez nolanahi.

Baina nola lortu diseinatzaileek tresna digitalak hartu aurretik zer egin nahi duen pentsatu araztea?

Bestalode, nor/nortzuk dira honen errudun?

Solik tresna digitalak iraskasten dituzten formakuntza eskolak?
Soilik tresna digitalak menderatzen dituzten diseinatzaileak eskatzen dituzten enpresak?
Kolorearen teoria, tipografia, konposizioa, e.a. ikasi nahi ez duten diseinatzaileak?
Soilik diseinuari garrantzia ematen dioten bezeroak?
Edo hare gehiago, soilik estetikari garrantzia ematen diogun gizarte honen partaideok?

Beti iruditu zait jendeak pentsatu ohi duela edonor izan litekeela diseinatzaile. Base bat behar da, kolorearen teoria, tipografia, konposizioa, argazkilaritza apur bat, artearen historio apur bat, etab., ze bestela baliabideak zentzurik gabe erabiliko dira, zergatia jakin gabe, norberari hobeto zer gelditzen zaionaren arabera, etab.

Lan tresna digitalek ez dute hori dena ematen, eta are gutxiago balio dute sormen lanerako. Profesional gehiegi dago tresna hauek azkarregi hartzen dituena aurretik zer egin nahi duen pentsatu gabe. Lehenengo sormen lana eta kontzeptua topatzea, gero paper gaineko lana (arkatza eta papera) eta ondoren lan tresna digitala lan definitiboa egiteko. Ez bada era horretan antolatzen konplexua izango da lan baten zergatiak topatzea.